Thị trường chứng khoán non trẻ của chúng ta mới có tám năm tuổi nhưng đã trải qua khá nhiều sóng gió. Từ mốc đỉnh cao hơn 1000 điểm, Vn-Index đã rơi xuống 370 điểm và hiện nay mới phục hồi tới 508 điểm. Liệu chúng ta có thể dự đoán diễn biến của Vn-Index trong thời gian tới?

Phân tích Kỹ thuật

Đây là biều đồ tháng của Vn-Index trong một năm qua. Để dự đoán trong trung hạn đầu tiên tôi sử dụng biểu đồ tháng để phân tích và dự đoán trong tháng. Thị trường chứng khoán đã tăng lên đến hơn 1000 điểm sau một đợt tăng mạnh từ 400 điểm lên tới hơn 1000 điểm vào đầu năm 2007 nhưng ngay lúc đó đã có những dấu hiệu thị trường lên đến đỉnh bằng mô hình dark-cloud cover (mây đen bao phủ) như trong vòng tròn đầu tiên và sau đó là biểu tượng ngôi sao doji với khối lượng khớp lệnh rất lớn ở 2 vòng tròn thứ 2 từ trái sang. Ngay sau đó thị trường đã có đợt sụt giảm mạnh với mức giảm mạnh giống như mức tăng. Tuy nhiên, vào tháng 6/2008, thị trường lại xuất hiện biểu tượng ngôi sao doji trong vòng tròn thứ ba đã được mũi tên chỉ. (Lưu ý là ngôi sao doji có ý nghĩa rất lớn đối với mô hình tháng vì sự ít thấy của nó). Tiếp theo, ngôi sao doji là một nến xanh tăng mạnh từ 370 đến 500 điểm và đóng cửa ở mức 406 điểm với khối lượng giao dịch rất lớn hơn cả khối lượng giao dịch ở đỉnh 1000 điểm. Điều này cho thấy thị trường chứng khoán có những dấu hiệu đảo chiều mạnh mẽ và với một cây nến xanh tăng mạnh đã khẳng định thêm xu hướng của sự đảo chiều này.

Các chỉ báo thứ cấp như đường RSI, MFI (money flow index) và Momentum cho thấy ở mức 370 điểm thị trường đã ở mức thấp kỷ lục và ở mức bán quá nhiều đang nhích dần lên càng khẳng định xu hướng đảo chiều sau một thời gian dài.

Chart 1

Dự báo: trong vài tháng tới xu hướng tăng sẽ được khẳng định. Tuy nhiên, do trong xu hướng tăng cần nhiều thời gian hơn xu hướng giảm nên sẽ có những phiên giảm kèm theo nhưng xu hướng tăng trong 6 tháng tới có thể được khẳng định.

Khuyến nghị: Tuy xu hướng tăng đã được khẳng định. Tuy nhiên, cần theo dõi kỹ những biến động của thị trường dầu mỏ và tình hình kinh tế thế giới cũng như tình hình kinh tế Việt Nam. Vì phân tích kỹ thuật dù sao cũng không thể dự đoán được những tin tức mạnh mẽ và bất ngờ có thể gây đảo chiều. Kết hợp với phân tích cơ bản trong nước và quốc tế, theo dõi sát sao và cẩn thận là những bước đi cần thiết trong thị trường nhiều rủi ro như thị trường tài chính nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng.

Tiếp theo là biểu đồ tuần (chart2)

Hiện nay Vn-Index đã vượt qua đường màu xanh (đường viền cổ hay neckline) trong mô hình đầu vai, với khối lượng giao dịch tăng rất mạnh ở vai phải. Thêm vào đó các chỉ báo thứ cấp RSI, Momentum, MFI cho thấy thị trường đang bắt đầu mạnh lên với khối lượng giao dịch rất lớn. Điều này cho thấy xu hướng tăng đã bắt đầu. Việc Vn-Index vượt qua được mốc 500 hoàn tất mẫu hình cho thấy 95% Vn-Index không trở lại mốc này trong thời gian tới. Tuy nhiên, nếu có sự trở lại xuống dưới mốc 500 với khối lượng bán rất lớn thì cần phải xem xét lại và về trạng thái không để bảo đảm an toàn vốn.

Mục tiêu: 550 điểm trong thời gian vài tuần tới và sau đó có khả năng có điều chỉnh.

Khuyến nghị: trong vài tuần tới với thị trường giá tăng thì thị trường sẽ giằng co và có những phiên điều chỉnh. Nhà đầu tư chọn thời điểm thích hợp để cash in và cash out sao cho tối đa hoá lợi nhuận.

Phân tích cơ bản

Kinh tế Vĩ mô: trong thời gian qua, kể từ khi Việt Nam gia nhập WTO, nền kinh tế và thị trường tài chính Việt Nam đã có sự hội nhập sâu hơn với nền kinh tế toàn cầu. Những ưu điểm và nhược điểm của nền kinh tế đã thể hiện khá rõ nét. Những bước chuẩn bị gia nhập WTO và yếu kém của nội tại nền kinh tế cũng như kinh nghiệm đối phó với các cú sốc từ bên ngoài và bên trong của chính phủ đã bộc lộ. Với lượng vốn đầu tư khổng lồ từ bên ngoài và các cuộc khủng hoảng lương thực, năng lượng đã tạo sức ép lớn về lạm phát đối với các nước châu á nói chung và Việt Nam nói riêng. Cộng với thâm hụt thương mại lớn đã gây mất ổn định kinh tế vĩ mô, điều này thể hiện rất rõ trong hệ thống ngân hàng. Sự mất ổn định kinh tế vĩ mô sau những cuộc bùng nổ trong chứng khoán và bất động sản thể hiện khá rõ nét trong năm đầu gia nhập WTO. Điều này có thể thường thấy đối với các nước lúc đầu gia nhập như Argentina, Thailand, Malaysia...

Bao giờ cũng vậy, đối với bất kỳ thị trường gì, sau "boom" là "bust" và thị trường chứng khoán cũng không ngoại lệ. Sự mất ổn định trong thị trường tiền tệ, cuộc đua tăng lãi suất huy động vốn, hạn chế tín dụng, chính sách thắt chặt tiền tệ của Ngân hàng nhà nước… nền kinh tế Việt Nam nếu không thận trọng có thể sẽ bị rơi vào vòng xoáy khủng hoảng khi thị trường tài chính có tác động nên thị trường bất động sản và nền kinh tế thực. Nền kinh tế thực lại tác động ngược lại thị trường tài chính. Điều này có thể còn xấu hơn nếu nợ nước ngoài của Việt Nam lớn, dự trữ ngoại tệ thấp cùng với phá giá tiền tệ. Vòng xoáy này tác động đến thị trường chứng khoán thì có thể sẽ là sụp đổ với mốc mục tiêu là rất thấp.

Tuy nhiên, rất may, với dự trữ ngoại tệ khá tốt cộng với nợ nước ngoài khá thấp, có thể nói vòng xoáy phá giá tiền tệ có thể đã tạm ngưng. Những tín hiệu tốt về lạm phát và thâm hụt thương mại trong vài tháng gần đây đã được cải thiện đáng kể. Giá dầu mỏ giảm xuống do nhu cầu dầu giảm mạnh vì nền kinh tế thế giới phát triển chậm lại đang có thể hỗ trợ đáng kể Việt Nam khống chế lạm phát. Các mặt hàng thiết yếu về lương thực, thép, xi măng,... cũng đang trong đà giảm. Việt Nam có khả năng khống chế Lạm phát trong thời gian tới. Mặc dù vậy, lạm phát cũng đã lên đến 27% nên nguy cơ bùng nổ lại lạm phát vẫn tiềm ẩn. Nhưng, vẫn còn một ngòi nổ nữa chưa được tháo. Chính là vòng xoáy nguy cơ thắt chặt tín dụng sẽ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp trong nền kinh tế thực. Điều này kéo dài càng lâu thì ảnh hưởng sẽ càng nặng nề. Chỉ mới có một số thể hiện cho thấy các doanh nghiệp đang khó khăn nhưng khó khăn đến mức nào thì chưa thể đo đếm được. Nếu không tháo ngòi nổ này thì vòng xoáy này sẽ tác động ngược lại với thị trường tài chính. Một số tín hiệu khả quan cho thấy các ngân hàng bắt đầu giảm lãi suất huy động và có thể sẽ là lãi suất cho vay trong thời gian tới

Tóm lại, tuy có nhiều khó khăn nhưng nền kinh tế thực bao giờ cũng linh hoạt hơn và khoẻ hơn chúng ta tưởng. Các doanh nghiệp vẫn có thể nghĩ ra nhiều cách tiết kiệm hơn, làm ăn hiệu quả hơn. Những yếu tố cơ bản của Việt Nam phát triển vẫn còn khá tốt. Nếu có thể quản lý được các tập đoàn và tổng công ty cũng như hiệu quả đầu tư công để tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế khác đang trong quá trình tự do hoá thì Việt Nam phát triển mạnh trong thời gian tới là điều tất nhiên. Những yếu tố này đang được nhen nhóm trở lại trong thị trường chứng khoán. Thị trường chứng khoán đã xuống quá mạnh trong thời gian qua, một sự phục hồi trong thời gian tới là hoàn toàn có thể cùng với sự phục hồi của nền kinh tế.

Tuy nhiên, phục hồi đến đâu còn tuỳ thuộc vào rất nhiều yếu tố.

Những Cơ sở để thành công và khuyến nghị
 
Chúng ta đang sống trong một thời kỳ hỗn độn, hỗn độn của sự phát triển nhanh không ngừng nhưng cũng biến chuyển nhanh không ngừng. Có thể đi rất nhanh từ thái cực này đến thái cực khác, ngày hôm nay, chúng ta còn đang mộng tưởng về một thời kỳ mới vàng son, một thời kỳ mới phát triển rực rỡ, thì ngày hôm sau, chúng ta đã đang chuẩn bị bước vào cuộc suy thoái, khủng hoảng. Nền kinh tế thực càng biến chuyển mạnh bao nhiêu thì trong thị trường tài chính biến chuyển mạnh gấp nhiều lần bấy nhiêu. Năm trước có thể thị trường có thể tăng trường gấp 6 lần (Trung Quốc), năm sau đã chỉ còn một nửa. Các dòng vốn đầu cơ khổng lồ di chuyển tự do khắp nơi trên thế giới lại càng làm thị trường boom-bust mạnh mẽ hơn. Vì vậy, để có thể tồn tại được trong thị trường như vậy cần có một số yếu tố như sau:

Thứ nhất có khả năng quản lý tiền, thị trường tăng mạnh thì cũng có thể giảm mạnh mẽ. Cơ hội luôn có thể xuất hiện nhưng nếu không có khả năng quản lý tiền thì có thể mất sạch số tiền và không bao giờ còn có cơ hội làm lại. Các cơ hội quá rủi ro nhưng lợi nhuận lớn cần được đánh giá kỹ, làm thế nào để đánh giá đựoc mức rủi ro để an toàn với phân bổ vốn như thế nào là bài học nằm lòng đối với bất kỳ nhà đầu tư nào. Chúng ta luôn có những cơ hội tốt nhưng mức rủi ro thấp.

Thứ hai hiểu biết là vũ khí quan trọng nhất trong thị trường tài chính, hiểu được cách vận hành của thị trường, có nhiều công cụ phân tích từ nhiều góc độ, có kiến thức rộng lớn và óc phân tích nhạy bén cùng bản lĩnh không bao giờ là thừa. Chúng ta càng hiểu biết, càng được phản biện, càng hiểu sâu về nền kinh tế thực cũng như cách thị trường tài chính phản ánh nền kinh tế thực thì khả năng đánh giá rủi ro để an toàn càng tốt. Những nhà đầu tư thành công nhất luôn có những hiểu biết sâu sắc và giới hạn rủi ro cho mình. Vì vậy, cần luôn luôn học hỏi không ngừng vì ngày mai có thể không giống ngày hôm nay và hôm qua, học hỏi từ mọi thứ có thể là chìa khoá thành công.

Thứ ba không có gì là vĩnh hằng và tuyệt đối đối với thị trường tài chính: thị trường tài chính vừa phản ánh nhận thức của nhà đầu tư về thị trường, vừa phản ánh tình cảm, tâm lý,.. của nhà đầu tư với thị trường. Có những cái tưởng chừng như rất vô lý nhưng lại rất có lý. Nếu chúng ta không đo được mức độ vô lý thì chúng ta nên đứng ngoài thị trường. Không bao giờ có một quy chuẩn vĩnh hằng để thành công trong thị trường mà chỉ có những quy tắc để giảm rủi ro và tăng lợi nhuận

Trên đây là một số cơ sở để có thể thành công. Và nó đặc biệt quan trọng đối với nhà đầu tư để có thể tồn tại trên thị trường.

-----------------------------------------------------
Bài hợp tác giữa Saga và báo Diễn Đàn Doanh Nghiệp, số ra ngày 29/08/2008